Uit onderzoeken blijkt dat een lezer minimaal 85% van de woorden en verwijzingen in een tekst moet kennen om die tekst te kunnen begrijpen. Na lezing van deze bundel vraag ik me af hoeveel woorden een lezer moet kennen om een tekst te kunnen voelen?
Bij poëzie heb ik vaak het gevoel dat ik de bedoeling van de dichter niet begrijp, dat ik in al mijn belezenheid toch tekortschiet. Daarom pak ik zelden een dichtbundel ter hand, of het moet een dunne zijn met toegankelijk geschreven gedichten. De bundel Collected Poems van Audre Lorde is een dikke pil, en de inhoud is behoorlijk zware kost.
Het lezen van Lorde’s gedichten drukte mijn neus weer eens op twee dingen die ik weet maar wel eens vergeet: 1) ik kan niet alles exact begrijpen wat een ander vertelt en 2) teksten zijn er niet slechts om de lezer te bedienen, de lezer moet moeite doen voor die tekst en voor de auteur.
Dat ik Lorde’s gedichten niet altijd begreep, is slechts ten dele te wijten aan het feit dat ik niet alle woorden en verwijzingen ken die zij gebruikt. In belangrijker mate is het omdat ik niet heb meegemaakt wat zij heeft meegemaakt, wat Zwarte mensen in Amerika hebben doorstaan en nog steeds doorstaan.
Maar ik kan wel mijn best doen om het te begrijpen, en vooral om haar pijn – en haar liefde, ondanks die pijn – te voelen. En ik kan schaamte voelen over de ellende die we elkaar aandoen, en vurig wensen dat het ooit goedkomt.
Lorde’s gedichten werpen licht op hoe het was om in de tweede helft van de twintigste eeuw te leven als Zwarte lesbische moeder in Amerika. Met haar scherpe blik zag en belichtte ze wat de samenleving niet zag of niet wilde zien. De kracht van Lorde’s gedichten zit in het dwingende beroep dat zij daarmee aan haar lezers deed: lees dit, weet dit, voel dit. Veel gedichten zijn pijnlijk om te lezen, maar lang niet zo pijnlijk als het moet zijn geweest om ze op te schrijven, of om het geschrevene te leven. Het minste wat wij lezers kunnen doen is om gehoor te geven aan haar oproep.
#DeZinVanHetBoek
Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. Uit dit boek koos ik deze zin:
‘so where is true history written
except in the poems?’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.
Bronnen
Audre Lorde (2000) – Collected Poems. New York: W.W. Norton & Company
Een Engelse versie van deze recensie publiceerde ik ook op GoodReads