Vrij snel nadat ik aan The Cement Garden was begonnen, wilde ik ermee stoppen. Van alles stond me tegen: afstotelijke karakters en incestscènes, gebrek aan diepgang en geloofwaardigheid. Het leek vooral of de auteur met zijn eerste roman wilde imponeren door een heftig verhaal te vertellen. Hou ik doorgaans niet van. Maar iets maakte dat ik doorlas, en nu snap ik waarom dit Ian McEwans doorbraak was.
Samenvatting van de uitgever
Een gezin met vier kinderen woont in een vrijstaand huis in een afbraakbuurt van een Engelse stad. Als kort na de vader ook hun moeder overlijdt, willen de kinderen hun vrijheid en zelfstandigheid niet opgeven. Daarom verbergen zij het lichaam van hun moeder in de kelder en doen zij voor de buitenwereld alsof er niets aan de hand is. Een tijd lang gaat dit goed, de kinderen gaan gewoon naar school, ze kijken tv en ze komen dichter bij elkaar. Maar dan begint de omgeving argwaan te krijgen. De cementen tuin is een verhaal over hoe kinderen hun eigen wereld scheppen en hoe gevaarlijk die realiteit kan zijn.
Naar verhaal, goed boek
Je hebt auteurs, zoals Dan Brown, die superproductief zijn, maar dat is vooral omdat ze elke keer ongeveer hetzelfde boek schrijven. Andere personages, andere settings, maar het verhaal is in essentie niet meer dan een variatie op een thema.
Andere superproductieve auteurs slagen erin om ieder boek ook een compleet ander verhaal te vertellen. In deze categorie valt Ian McEwan, die om die reden ook een van mijn favoriete auteurs is. Het lastige is dat haast niet tegen zijn productiviteit op te lezen is – zeker niet als je, zoals ik, ook nog werk van veel andere auteurs leest. Ik loop al een paar boeken achter, en recent is wéér een nieuwe titel verschenen, What We Can Know, die ik óók wil lezen. Maar ik had me voorgenomen om eerst wat ouder werk te lezen voor ik verder ging met zijn laatste boeken.
The Cement Garden is McEwans eerste roman – daarvoor schreef hij bundels korte verhalen. Aanvankelijk viel dit boek mij enorm tegen – ik dacht tijdens het eerste deel dat ik blij was dat het niet mijn eerste kennismaking met de auteur was geweest, want anders had ik de rest van zijn werk misschien geen kans willen geven. Maar ik was opeens voorbij pagina 42 (doorgaans de bladzijde waar ik stop als het verhaal me onvoldoende aanspreekt) en toen ging ik door.
De rol van de zieke moeder intrigeerde me, en de vele zakken cement. Het verhaal was kort en het tempo lag hoog. Plotseling had ik het alsnog uitgelezen. En ik besefte dat ik, hoe weerzinwekkend ik ze ook vond, medelijden met de personages had. The Cement Garden lijkt te gaan over vier kinderen die niet weten wat ze met zichzelf aan moeten, of hoe ze met elkaar en anderen om moeten gaan (geen wonder dat hun personages niet volledig zijn uitgewerkt, het zijn kinderen!). Maar eigenlijk gaat het veel meer over verwaarlozing, over afwezige ouders – ouders die er al nooit waren voordat ze stierven.
Dit boek deed me weer eens beseffen dat als een verhaal akelig is, het boek nog steeds goed kan zijn. Dan moet de schrijver het verhaal wel goed uitwerken. Dat heeft McEwan zeker gedaan, en dat is een behoorlijke prestatie. Wat betreft (dat gebrek aan) geloofwaardigheid: ik vrees dat familiesituaties zoals in dit verhaal daadwerkelijk voorkomen in zieke, gebroken samenlevingen. In dat opzicht staat dit verhaal, ook al is het fictie, symbool voor zowel het tijdperk waarin McEwan het schreef – eind jaren zeventig – als voor onze huidige tijd.
Geen fijn verhaal, wel een goed boek.
#DeZinVanHetBoek
Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. Uit dit boek koos ik deze zin: ‘What you four need is taking care of.’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.
Bronnen
Ian McEwan (1978) – The Cement Garden. Londen: Picador
Een verkorte Engelstalige versie van deze recensie staat op Goodreads.