Vorig jaar bezocht ik in de Kunsthal in Rotterdam Ai Weiwei’s tentoonstelling In Search of Humanity. Dat was een ongelooflijk interessante expositie, waarin heel veel werk van de kunstenaar te bewonderen was. In de museumwinkel greep ik net mis toen ik de Nederlandstalige catalogus wilde kopen – de persoon voor mij kreeg het allerlaatste exemplaar mee. Daarom kocht ik later zijn memoires in graphic novel stijl. De informatie daarin is weliswaar veel minder uitgebreid dan in de catalogus, maar het is zeker een interessante publicatie.
Van de achterflap
Toen Ai Weiwei als kind tijdens de Culturele Revolutie in ballingschap leefde, had hij vaak niets anders te lezen dan door de overheid goedgekeurde stripboeken. Vanwege de van politieke propaganda kregen strenge beperkingen opgelegd. Ai Weiwei was onder de indruk van hun vermogen om desondanks hun gedachten over kunst en menselijkheid via grafische verhalen tot uitdrukking te brengen. Nu, tientallen jaren later, presenteert Ai Weiwei samen met de Italiaanse striptekenaar Gianluca Costantini Zodiac, zijn eerste grafische memoires.
Geïnspireerd door de twaalf tekens van de Chinese dierenriem en de menselijke eigenschappen die daaraan verwant zijn, verweeft Ai Weiwei op meesterlijke wijze oude Chinese folklore met verhalen over zijn leven, zijn familie en zijn loopbaan als kunstenaar.
(eigen vertaling, ingekort).
Aanrader!
Waarom dit boek volgens mij zeer de moeite waard is:
- Het zijn niet zomaar memoires, het zijn grafische memoires!
- Overkoepelend thema is de Dierenriem. De sterrenbeeldenreeks is een enorme inspiratiebron voor Weiwei – en het staat centraal in enkele belangrijke kunstwerken. Weiwei associeert elk cruciale moment in zijn leven met een dier dat deel uitmaakt van de Zodiac en met wat dat dier symboliseert.
- Weiwei zet zichzelf niet centraal maar laat zien hoe hij schatplichtig is aan de mensen die hem hebben geïnspireerd – ouders, kunstenaars, activisten. Het notenapparaat inspireert om in hun werk te duiken.
- Weiweis stellingname dat kunstenaars en kunst alleen relevant zijn als ze een activistisch doel nastreven
- De uitstekende illustraties van Elettra Stamboulis en Gianluca Constantini. Ze hebben veel van Weiweis kunstwerken in de memoires opgenomen en er een vleugje van hun eigen creativiteit aan toegevoegd.
Enkele kanttekeningen:
- De teksten zijn tamelijk summier. De herinneringen en aandachtspunten waarop Weiwei zijn lezers wil attenderen worden zeer beknopt verwoord.
- De tekeningen zijn in zwart-wit en zouden ongetwijfeld een groter effect hebben gehad in volledige kleur.
Al met al zeer interessante, hoewel enigszins gefragmenteerde, grafische memoires van een van de meest boeiende hedendaagse kunstenaars.
#DeZinVanHetBoek
Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. Uit dit boek koos ik deze zin:
‘Any artist who isn’t an activist is a dead artist.’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.
Bronnen
Ai Weiwei, Elettra Stamboulis, Gianluca Costantini (2024) – Zodiac. A Graphic Memoir. Penguin Random House / Ten Speed Graphics
Ai Weiwei’s Dierenriem in de Kunsthal Rotterdam 2023 – Artikel door Mandarte
De Dierenriem is niet voor niets het overkoepelende thema van Weiwei’s memoires. De kunstenaar put veel inspiratie uit de Zodiac. Tijdens de expositie In Search of Humanity in de Rotterdamse Kunsthal (september 2023 – maart 2024) werden twee van zijn werken hierover gecombineerd in een zaal tentoongesteld. In dit artikel beschrijft kunsthistoricus Jeroen Damen dit deel van de expositie.
Van deze bespreking plaatste ik ook een Engelstalige recensie op Goodreads