Ik zou wel van de daken willen schreeuwen: WAT EEN GEWELDIG BOEK!
In de categorie non-fictie, dat dan wel. Maar hemel, wat doet Van Reybrouck goede voorstellen, voor uitermate noodzakelijke veranderingen, en wat formuleert hij zijn uiteenzetting ook nog eens fabelachtig mooi. Zeer warm aanbevolen. Waarom lees je hieronder
Van de achterflap
De democratie van de eenentwintigste eeuw raakt steeds meer uitgehold. Populisten zaaien angst, het wantrouwen groeit, de redelijkheid is zoek. De politiek lijkt echter meer bezig met de volgende verkiezingen dan met de lange termijn.
Het fel besproken Tegen verkiezingen pakt uit met een nieuwe diagnose – en een lang vergeten remedie. Dit invloedrijke manifest maakt duidelijk dat de huidige verkiezingen een vermolmde procedure zijn. Gebaseerd op internationale studies en experimenten presenteert David Van Reybrouck een wervend voorstel voor een échte democratie – één die werkt. De sleutel naar een bestuursvorm waarbij het volk zich werkelijk uitspreekt, ligt in het democratische beginsel van het klassieke Athene: loting.
Urgent, onorthodox en overtuigend. Na het lezen van Tegen verkiezingen rijst slechts één vraag: waar wachten we op?
Leesadvies
Dit is een klein boekje met grote ideeën. Je hebt het zó uit, maar moet het dan eigenlijk nog een keer lezen om alles goed op je in te laten werken. En dan nog eens. Van Reybrouck neemt je mee langs de verschillende modellen van volksvertegenwoordiging die in de afgelopen eeuwen zijn uitgeprobeerd.
Daarbij gebruikt hij een treffende metafoor. Wederom, want dat deed hij in Revolusi ook al zo mooi. Daarin verpakte hij het verhaal van de kolonisatie van Indonesië en het gelaagde klassensysteem in de verdiepingen van de pakketboot. In Tegen verkiezingen gebruikt hij de metafoor van een zieke patiënt. Die zieke patiënt is het systeem van verkiezingen. Langs de diagnose en de pathogenese (een beschrijving van het ziekteverloop) neemt hij ons mee naar de remedie.
Dat laatste is ook wat ik het meest krachtige vind aan dit boekje. Van Reybrouck laat het niet bij een analyse, maar werkt toe naar herstel. Voor het verziekte systeem van verkiezingen draagt hij heel concrete verbeteringen aan. Dat zijn niet slechts theoretische bedenksels, maar daadwerkelijke behandelingen, waarmee hij al meermaals succesvol heeft geëxperimenteerd. Van Reybrouck is namelijk niet slechts een schrijver en denker, maar ook een doener. In België en Europa heeft hij meerdere democratiseringsprojecten geïnitieerd die hij nog steeds begeleidt en adviseert. Van de Vlaamse Burgertop G1000 tot het internationale DemocracyNext dat de organisatie van burgerraden stimuleert.
Als ik al iets aan te merken zou hebben op deze absolute aanrader, is het de negatieve formulering van de titel. Constructiever zou zijn als die zou uitdrukken waar de schrijver voorstander van is: Voor loting, of voor burgerraden. Maar ja, daar jaag je minder mensen mee op de kast. Dus zelfs daar denk ik: slim, slim, slim. Had ik al gezegd dat dit een must read is? Het is meer dan dat: een must do. Maar aan handelen gaat vaak weten vooraf. Zeer warm aanbevolen leesvoer dus.
En nee, ik heb hier geen belang bij anders dan het algemeen belang.
#DeZinVanHetBoek
Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. In dat geval komen nagenoeg alle zinnen uit het hoofdstuk Remedies in aanmerking. Maar ook de voorgaande hoofdstukken staan bol van de treffende observaties en analyses. Uiteindelijk koos ik deze zin:
‘Schroomvol beginnen, gloedvol voltooien’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.
Bronnen
- David van Reybrouck (2016) – Tegen verkiezingen. Amsterdam: Bezige Bij
- Website van de auteur
- Blog How can we make this about us?
Dit is een uitgebreider bewerking van een bespreking die ik op 29 juni 2023 plaatste op GoodReads.