Nu is het aan ons – Recensie – Verzamelde zinnen

Boekomslag Eva Rovers - Nu is het aan ons. Oproep tot echte democratie

Journalistencollectief De Correspondent publiceert naast online artikelen ook boeken waarin schrijvers een thema uitdiepen. Een van die boeken, over democratische vernieuwing, is geschreven door Eva Rovers, die niet alleen schrijver is, maar ook actief is als oprichter van de Bureau Burgerberaad. Juist omdat zij theorie aan de praktijk verbindt, is Nu is het aan ons een toegankelijke bespreking geworden over hoe burgerberaden een effectief alternatief (of aanvulling) kunnen vormen op het huidige democratische bestel.

Van de achterflap

Politiek moet je niet te veel aan politici overlaten. Daar zijn onze problemen namelijk te complex voor. Vooral een veelkoppig monster als klimaatverandering vraagt om een veelkoppige aanpak. In dit vlammende betoog laat Eva Rovers zien dat burgers cruciaal zijn voor het oplossen van de grootste uitdagingen van deze tijd.

Burgers betrekken bij besluitvorming

In dit boekje maakt Rovers slim gebruik van de retorische drieslag pathos-ethos-logos. Zo verwijst ze in het eerste hoofdstuk naar Wubbo Ockels’ oproep in zijn afscheidsvideo en die komt direct binnen. Als astronauten van ruimteschip aarde, citeert Rovers Ockels, zouden we veel meer ons best moeten doen om onze planeet te beschermen.Vervolgens bespreekt ze de kwetsbaarheden van democratie zoals we die nu kennen. Dat doet ze tamelijk beknopt – voor meer achtergrond daarbij, lees vooral David van Reybroucks Tegen verkiezingen.
Daarna zet ze uiteen hoe burgerberaden in Ierland hebben gewerkt rondom het zeer gevoelige onderwerp abortuswetgeving, en vertelt ze welke lessen te trekken zijn uit het Franse klimaatberaad in 2019.

Als succescriteria hanteert Rovers de volgende punten die zij naar eigen zeggen baseert op criteria van de OESO. Burgerberaden werken als sprake is van
(1) onafhankelijkheid van de deelnemers
(2) kennisdiversiteit
(3) ruimte voor goed overleg
(4) focus op gemeenschappelijk welzijn en
(5) vertrouwen.
En ze wijst op het belang van een goede aanpak: burgerberaden zijn niet succesvol puur en alleen omdat het burgerberaden zijn, ze zijn alleen succesvol als ze goed uitgevoerd worden, en dus als aan alle succescriteria wordt voldaan.

Rovers noemt zeker beperkingen en uitdagingen, maar het zwaartepunt in het boekje ligt overduidelijk op nut en noodzaak van burgerberaden. Ze is er zelf zo enthousiast over dat ze er niet alleen over heeft geschreven, maar er zelf mee aan de slag is gegaan.

Er zijn zeker nog kanttekeningen te plaatsen bij het idee van burgerberaden. Zo wordt in dit artikel terecht de vraag gesteld hoe wenselijk het is om iedereen een plek aan tafel te gunnen – dus ook fascisten. Hoe kan sprake zijn van een effectief en sociaal besluitvormingsproces als mensen meedoen die het hele idee van democratisch samenleven om zeep willen helpen, en dus in feite ook burgerberaden willen ondermijnen? Is de aanname wellicht dat zij door deelname uiteindelijk hun weg naar de common ground vinden en hun extremistische gedachtegoed loslaten?
Het zijn vragen die in dit boek onbeantwoord blijven. In het verlengde daarvan: Rovers richt – terecht – de pijlen op de grootste crisis die de planeet kent, de klimaatverandering. Maar ik lees nog weinig over de inspanningen om verduurzaming ten goede te laten komen aan de mensen die het hardst worden geraakt (klimaatrechtvaardigheid).

Wellicht dat Rovers hierop ingaat in een volgende publicatie – die moet er haast wel komen na een aantal experimenten. Intussen hoop ik dat ze slaagt in de opzet om burgers, die een betere samenleving voor iedereen voorstaan, meer te betrekken bij besluitvormingsprocessen, en dat daardoor daadwerkelijk betere besluiten worden genomen. Besluiten waar niet alleen op de korte termijn een kleine groep mensen van profiteert, maar waar op de lange termijn iedereen bij gebaat is.

#DeZinVanHetBoek

Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. Uit dit boek koos ik deze zin:
‘Uitwisselen is belangrijker dan overtuigen.’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.