Boekomslag James Bridle - Ways of Being. Animals, Plants, Machines: the Search for a Planetary Intelligence

Sinds 2018 organiseert Waag, het Amsterdamse Future lab voor technologie en samenleving, jaarlijks de lezing De Staat van het Internet. In 2023 was het de beurt aan technologisch ecoloog James Bridle om hun visie te delen over kunstmatige intelligentie, platforms en privacy.
Maar Bridle had een veel bredere kijk: hen ging verder dan ideeën over kunstmatige intelligentie en nam hun publiek mee op een reis langs allerlei vormen van planetaire intelligentie in de meer-dan-menselijke wereld. Fascinerende materie, en dus wilde ik ook hun boek lezen. Dat heb ik nu eindelijk gedaan, en ik kan nu vertellen waarom dit zeker een aanrader is – of je nu een tech-liefhebber of een tech-scepticus bent.

Van de achterflap

Van de Nederlandse vertaling: ‘Terwijl grote vorderingen worden gemaakt op het gebied van kunstmatige intelligentie, worden we ons ook bewuster van andere intelligenties die al die tijd bij ons waren, maar niet als zodanig werden herkend of erkend. Deze andere intelligenties zijn dieren, planten en natuurlijke systemen die steeds sneller hun complexiteit en kennis aan ons onthullen. Tegelijkertijd worden we ermee geconfronteerd hoe we met onze nieuwe technologieën hun uitsterven dreigen te veroorzaken, en daarmee uiteindelijk ook de onze. Filosoof, technoloog en kunstenaar James Bridle vertelt in Manieren van zijn een radicaal nieuw verhaal over ecologie, technologie en intelligentie. We moeten, zo stelt James, deze begrippen herdefiniëren om een betekenisvolle en vrije relatie op te bouwen met het niet-menselijke; een relatie die gebaseerd is op solidariteit en diversiteit. James boek is een diepgaande verkenning van de complexe wereld om ons heen en een waarschuwing voor de bedreiging die de steeds sneller voortschrijdende ontwikkeling van kunstmatige intelligentie vormt voor ons bestaan.’

Wunderkammer van planetaire intelligentie

In het boek Ways of Being begint Bridle niet zozeer met kritiek op de AI-technologie zelf, maar op de bedrijven die deze inzetten. De auteur is gefascineerd door hoe AI werkt, en hoe het zou kunnen werken voor het welzijn van de planeet – als het op de juiste constructieve manier wordt gebruikt. De auteur is vooral kritisch over de technologiebedrijven die AI gebruiken ten koste van burgers en beschavingen, en van de planeet, alleen maar om hun eigen winsten te vergroten. In de woorden van Bridle: bedrijven zullen bedrijven.

Maar in plaats van een lange tirade te schrijven over de schade die technologiebedrijven aanrichten, kiest de auteur voor een andere aanpak: die van het aanbieden van alternatieven. Wat volgt is een prachtige collage van onderzoeksprojecten en experimenten uit een grote verscheidenheid aan wetenschappelijke en artistieke disciplines, die een soort intelligentie demonstreert die veel ontzagwekkender is dan AI: meer-dan-menselijke, planetaire intelligentie.

Ik ben me ervan bewust dat dit klinkt als vage, onzinnige, idealistische overpeinzingen die nergens toe leiden. Weet dat ik geen fan ben van vage, onzinnige idealistische overpeinzingen die nergens toe leiden. In non-fictie geef ik de voorkeur aan argumenten en voorbeelden die geworteld zijn in de wetenschap en rede. Maar ik waardeer het wel als auteurs en denkers hun lezers en zichzelf voortdurend uitdagen om eerdere standpunten daadwerkelijk te heroverwegen. Uiteindelijk is dit toch ook waar wetenschap over gaat. Carl Sagan verwoordde het mooi: wetenschap is een manier om ‘het universum sceptisch te ondervragen met een verfijnd begrip van de menselijke feilbaarheid’.
Dit is precies wat James Bridle heeft gedaan in Ways of Being. De technologisch ecoloog laat duidelijk zien dat het juist de mensgerichte benadering van intelligentie die naïef is. Een wereld in de ban van kunstmatige intelligentie lijdt aan tunnelvisie, en zal nog veel erger lijden als we blijven toestaan dat technologiebedrijven bepalen wat we weten en doen.

Bridle heeft een belangwekkend naslagwerk gecureerd, een geschreven Wunderkammer als je wilt, van planetaire intelligentie. Van voorspellingen van vulkaanuitbarstingen op basis van gegevens over gedragsveranderingen van dieren in de omgeving tot slijmzwammen die de kortste afstanden tussen steden berekenen, van willekeurige sortering in de Atheense democratie tot zachte robotica en reservoir computing.
Daarmee nodigt hen de lezer uit om anders te kijken: om andere kennis op te doen, en de wereld vanuit een ander perspectief te bezien. Twee tips: 1. Neem deze uitnodiging vooral aan. 2. Zorg dat je een notitieblok bij de hand hebt om de vele boeken en video’s waar Bridle naar verwijst te noteren, zodat je daar later in kunt duiken.

#DeZinVanHetBoek

Uit elk boek dat ik lees, kies ik de zin die mij het meest treft en de zin van dat boek uitdrukt. Uit dit boek is dat deze:
‘We think we are studying the world – but in reality we are merely making evident the limits of our own thinking, which are embodied in our logbook and measuring instruments. The truth is always stranger, more lively and more expansive than we can compute.’

Verder lezen

James Bridle (2022) – Ways of Being. Animals, Plants, Machines: The Search for a Planetary Intelligence. London: Penguin Books

https://jamesbridle.com/

De Staat van het Internet 2023 met James Bridle

Ways of Being – Recensie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *