Eindelijk heb ik eens werk van Jorge Luis Borges ter hand gepakt, en nu begrijp ik waarom hij te boek staat als een van ‘s werelds beste verhalenvertellers.
De verhalen in De Aleph, waaronder het titelverhaal, zijn verbluffend. Borges combineert fantasie en eruditie en verpakt deze in bloemrijke taal (de vertaling die ik las was overigens tamelijk gedateerd, maar daardoor niet minder mooi).
De verhalen variëren in lengte van 10 tot 26 pagina’s en zijn soms verhalen in verhalen- waarin de verteller vertelt over een verteller die een verhaal vertelt. Zo bevat elk verhaal, hoe kort ook, heel veel: van kleine menselijke handelingen tot grote filosofische bespiegelingen.
Misschien dat door die dichtheid de meeste verhalen en de personages me niet echt raakten. Uitzondering daarop was het Deutsches Requiem. Daarin is de verteller een oud-nazi die zijn daden en denken rechtvaardigt, en zichzelf en de nazi’s als slachtoffer ziet. Borges geeft treffend diens mentaliteit weer wanneer hij hem laat zeggen: ‘Het belangrijkste is dat er gewelddadigheid heerst, niet de serviele christelijke schroomvalligheden.’ Hierin herken ik het zogenaamd stoere denken en handelen van hedendaagse extreemrechtse politici, en dat geeft me een uiterst onbehaaglijk gevoel.
Ik las een – dunne – bundel uit 1964, met vertalingen door Annie Sillevis. Inhoud:
De Aleph
De onsterfelijke
De andere dood
Deutsches Requiem
Het zoeken van Averroes
Tlön, Uqbar, Orbis Tertius
De ronde ruïnes
De bibliotheek
De vorm van het zwaard
Judas drie keer
Het zuiden
Hiervan zijn De Aleph, De onsterfelijke en Judas drie keer mijn favorieten.
#DeZinVanHetBoek
Uit elk boek dat ik lees, kies ik een zin die mij erg raakt, of die de bedoeling van het boek goed verwoordt. Het kan ook zijn dat die zin juist aansluit bij actuele gebeurtenissen of discussies in de samenleving. Uit dit boek koos ik deze zin: ‘’Niemand is iemand, een enkel sterfelijk mens is alle mensen.’.’
Zie ook Op zoek naar de zin van het boek.
Bronnen
Jorge Luis Borges (1986) – De Aleph en andere verhalen. Amsterdam: De Bezige Bij
Deze bespreking verscheen eerder ook op Goodreads