Foto van kunstwerk Biografias van 
Alicia Martin
Afbeelding uit My Big Book of Art and Illusion door Silke Vry

Eind van het jaar, dus tijd voor diepe reflecties. Maar ook voor overzichten en lijstjes! Daar hou ik van. Daar durf ik voor uit te komen sinds ik Umberto Eco’s De Betovering van Lijsten las. Dit jaar wakkerde Henry Eliot die betovering nog verder aan in Eliot’s Book of Bookish Lists. Heerlijk! Dus hierbij mijn terugblik in twee lijstjes van 2023.

Terugblik leesjaar 2023

Begin van dit jaar besloot ik om maximaal een boek per week te lezen: ik zou een lijst geselecteerde titels aanhouden, en me niet laten verleiden door tussentijdse aanbevelingen. Dat is niet gelukt. Door het leesritme dat ik had afgelopen jaren had opgebouwd, stond de teller al kort na de eerste helft van het jaar op 52 boeken. Ik lag toen op koers om alsnog twee boeken per week te blijven lezen.

Daarnaast was ik toch ook boeken gaan lezen die anderen aanraadden. Op zich was het dus handig dat ik sneller las; zo kon ik alsnog aan de oorspronkelijke selectie toekomen. Maar toen greep het leven in. Of de dood, eigenlijk. Mijn moeders lijf was al enige tijd op, en dit najaar besloot haar hoofd ook dat het definitief genoeg was. Vanaf dat moment draaide alles erom haar afscheid in goede banen te leiden, en om dat vervolgens te verwerken. De boeken bleven dus liggen. ‘Death is what happens when you’ve been busy making reading lists’ – vrij naar John Lennon. Dat klinkt misschien cru, maar ik weet zeker dat mijn moeder die parafrase zou hebben gewaardeerd. Zij heeft mij de liefde voor lezen bijgebracht, net zoals mijn vader die voor schrijven bijbracht. Daags voordat ze insliep, declameerde ze nog uit het hoofd gedichten die ze vijftig jaar eerder had gelezen en schoof ze me wat dichtbundels toe die ik moest lezen. Het duurde even voor mijn hoofd daar weer naar stond, maar in de weken na haar afscheid kon ik wel dit weblog optuigen, als ode aan mijn beide ouders1
Uiteindelijk verslond ik alsnog 84 boeken. Als boeken eten zouden zijn, dan heb ik dit jaar veel gehad om op te kauwen, maar heb ik ook een aantal minder voedzame maar evengoed smakelijke tussendoortjes naar binnen gewerkt. Ik waag me dit jaar niet aan feiten en cijfers (zoveel boeken geschreven door mannen, zoveel door vrouwen, zoveel door anders, een x aantal Nederlands, een x aantal Engels etc). Wel geef ik hieronder een overzicht van mijn favoriete boeken, en daaronder natuurlijk de favoriete zinnen uit de boeken die ik las.

Mijn favoriete boeken van 2023

Dit jaar las ik zo’n elf boeken die ook daadwerkelijk in 2023 voor het eerst van de drukpersen rolden; de rest was allemaal (veel) ouder, maar ook tijdloos. Van de boeken die ik dit jaar las, kan ik de volgende aan iedereen aanbevelen (de links verwijzen naar recensies waarin ik uitleg waarom dit mustreads zijn):

De zin(nen) van de boeken van 2023

Uit elk boek dat ik lees, selecteer ik de zin die naar mijn idee het meest treffend het boek samenvat, een personage beschrijft, of commentaar geeft op de omstandigheden waarin ik het lees.
Zelf zeg ik in deze terugblik op 2023 niets over de maatschappelijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar, terwijl ik mij daar wel ernstig zorgen over maak. De zinnen voor mijn Top 10 drukken naar mijn idee echter perfect uit wat er dit jaar misging, maar ook wat nodig is om er samen weer bovenop te komen:

1 – ‘Was man, indeed, at once so powerful, so virtuous, and magnificent, yet so vicious and base?’
In: Frankenstein – Mary Shelley
2 – ‘The rise of a nation, the pressing forward of a social class, means a bitter struggle, a hard and soul-sickening battle with the world such as few of the more favored classes know or appreciate.’
In: The Souls of Black Folk – W.E.B. Du Bois
3 – ‘This slow debate about the rain: it’s not about rain at all, but the fragility of what we know.’
In: The Intuitionist – Colson Whitehead‘
4 – ‘Waarschijnlijk kan de leegte niet worden opgevuld door ons en is wat wij zin noemen niet veel meer dan een vluchtige combinatie van beelden die op een zeker moment harmonieus aandeden of waarin de intelligentie paniekerig rede, orde en samenhang heeft willen aanbrengen.’
In: Het stenen vlotJosé Saramago
5 – ‘Als we goede leraren hebben, hebben we alles wat nodig is, al het andere is secundair.’
In: Het lerarentekort. Pleidooi voor vakmanschapJacquelien Bulterman
6 – ‘It is important if someone asks you to remember one of your happiest times to consider not only the question but also the questioner.’
In: Dept. of SpeculationJenny Offill
7 – ‘Luisteren is misschien wel het mooiste wat je iemand kan bieden, met je ogen, je oren, je hart.’
In: Alles wat je liefhebt, wordt mooi – Babs Gons
8 – ‘Whatever you look at and wherever you direct your attention, you can come across confusing and surprising things anytime and anywhere.’
In: My Big Book of Art and Illusion – Silke Vry
9 – ‘All you can do, Rosemary – all any of us can do – is work to be something positive instead.’
In: A Long Way to a Small, Angry PlanetBecky Chambers
10 – ‘The door is open. Go’
In: The SentenceLouise Erdrich

Kleur in de kast

Tot slot nog dit. Je kent ze vast: mensen die hun boekenkast op de kleur van de kaft indelen. Misschien doe je dat zelf wel. Mijn lief en ik zijn ook heel bewust onze boekenkast op kleur gaan herindelen, zij het dat we dat iets anders aanpakken. Wanneer we nieuwe boeken in huis halen, zijn deze overwegend geschreven door auteurs die de wereld vanuit een ander dan het dominante perspectief bezien – Zwarte Amerikaanse auteurs, Afrikaanse, Aziatische, Arabische auteurs, vrouwen, lhbtiqa+ , enzovoort. Boeken die daarvoor plaatsmaken, zijn geschreven door witte cishet mannen. Dit betekent niet dat we alles van deze groep wegdoen, maar vooral dat hun aandeel kleiner wordt. Door onze boekenkast te dekoloniseren, verbreden we onze blik op de wereld. Dat stemt nederig, en dat is nodig. Het is ook nog eens verrijkend en fijn. Ik gun iedereen zo een gekleurde boekenkast.

Bekijk ook:
2019: jaaroverzicht
2020: jaaroverzicht en terugblik
2021: jaaroverzicht en terugblik
2022: jaaroverzicht en terugblik
2023: jaaroverzicht
De boeken die ik lees en de zinnen die ik daaruit selecteer in 2024 (wordt regelmatig bijgewerkt)

Het hoe en waarom van #DeZinVanHetBoek

  1. Veel boekbesprekingen had ik eerder gepubliceerd op www.dedingendebaas.nl, maar heb ik in oktober 2022 overgeheveld naar deze site. ↩︎
De zin(nen) van 2023
Getagd op:                                                    

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *