Boekomslag Anthony Muhammad & Sharroky Hollie - The Will to Lead, the Skill to Teach. Transforming Schools at Every Level

Niemand is alleen een goede leraar. Die zin bedoel ik op twee manieren. Ten eerste: niemand die leraar is, is alleen maar goed in het zijn van leraar. Iemand die leraar is, is ook een collega (en natuurlijk ook nog mens: partner, ouder, kind, etc). Ten tweede: je kunt niet in je eentje een goede leraar zijn. Leraar ben je in een team, waarin wat jij doet invloed heeft op je collega’s, en waarin wat je collega’s doen, invloed heeft op jouw werk – en dat alles heeft impact op de voortgang van jullie leerlingen/studenten. Die tweede betekenis staat centraal in dit boek. Daarbij is met name de rol van de teamleiders, zowel de formele leiders, als de informele teacher leaders, is daarin cruciaal. Anthony Muhammad en Sharroky Hollie laten in hun boek The Will to Lead, the Skill to Teach hoe goede leraren in goede scholen goed kunnen presteren: dankzij goed onderwijskundig leiderschap.

Van de achterflap

Het bouwen aan een sterke schoolcultuur begint met zelfreflectie en een eerlijke dialoog over socialisatie, vooroordelen, discriminatie en culturele ongevoeligheid. De auteurs leggen het vergrootglas op zowel de structurele als de sociologische problemen die bijdragen aan slecht presterende scholen en bieden meerdere instrumenten en strategieën om klasmanagement te beoordelen en te verbeteren, de academische geletterdheid te vergroten, een gemeenschappelijke taal te spreken en bij te dragen aan een gezondere leeromgeving (eigen vertaling).

Bezielde schoolleiders

Het boek bestaat in feite uit twee ogenschijnlijk losstaande delen. In het eerste deel legt Anthony Muhammad uit wat een schoolleider een goede schoolleider maakt: het is iemand die erop gericht is om een cultuur van samenwerking tot stand te brengen en in stand te houden, iemand die de leden van het team stimuleert om gemeenschappelijk en wederzijds verantwoordelijkheid te dragen voor het leren van alle leerlingen/studenten. Dat klinkt als een open deur, maar het is niet voor niets dat Muhammad hierbij stilstaat. Tijdens zijn vele schoolbezoeken en -studies heeft hij veel leraren gezien die zich vooral bekommeren om hun eigen vak, of hun eigen manier van lesgeven aanhouden zonder zich af te vragen hoe collega’s dat doen. Bovenal laten deze leraren het succesvol leren van lerenden afhangen van die lerenden zelf. Anders gezegd: of kinderen wel of niet kunnen leren hangt volgens hun vooral af van hun eigen motivatie en opvoeding. Volgens Muhammad is dan sprake van een toxische schoolcultuur, omdat leraren dan in feite de verantwoordelijkheid voor het leren afschuiven, en is noodzakelijk dat schoolleiders die mentaliteit doorbreken.

Wanneer leraren zo denken, is dat niet per se omdat zij intrinsiek van mening zijn dat het leren van leerders volledig bij henzelf ligt; ze snappen heus hun aandeel daarin. Deze mentaliteit is dan vooral te wijten aan omstandigheden waarin zij te hoge werkdruk ervaren, zich onvoldoende gesteund voelen, en het idee hebben te weinig zeggenschap te hebben over het reilen en zeilen binnen de school.
Om een gezonde schoolcultuur te creëren, is het aan schoolleiders om een gezonde en effectieve schoolstructuur te bouwen. Ze moeten, zo stelt Muhammad, daarover filosofisch overeenstemming bereiken én hun gedrag moet daarmee weer in overeenstemming zijn. Muhammad reikt een aantal bouwstenen aan hoe schoolleiders een effectieve leeromgeving kunnen creëren:
1. Definieer (gezamenlijk) vanuit een visie op onderwijs en communiceer duidelijk hoe je deze gaat bewerkstelligen: hoe kunnen wij lerenden tot leren aanzetten, en hoe zien we dat er geleerd wordt?
2. Ontwikkel en onderhoud functionele relaties met degenen aan wie je leiding geeft. Dit betekent dat je niet alleen kijkt naar je organisatorische, hiërarchische relatie, maar naar hoe je elkaar kunt versterken. Cruciaal hierin is dat een leider niet slechts ondersteuning organiseert, maar zelf ook ondersteuning biedt.
3. Zorg voor de juiste training en middelen voor ontwikkeling. Van belang hierbij is dat voor de leraren duidelijk is waarom ze hoe moeten professionaliseren: de scholing moet een duidelijke relatie hebben met hun onderwijs. Ook dit klinkt als een open deur, maar onderschat dit niet: vaak genoeg is voor leraren het nut van een vernieuwing en de daarvoor benodigde deskundigheidsbevordering onduidelijk, wat hen maar zeer beperkt is motiveert.
4. Implementeer een systeem van verantwoording om de prestaties te monitoren. Dit is misschien wel de meest uitdagende bouwsteen, omdat dit vaak lijkt samen te vallen met wat in leraren als bureaucratisch en werkdrukverhogend beschouwen. Maar wanneer leraren beseffen dat ze hiermee juist – samen – de impact van hun onderwijs kunnen evalueren, en op basis daarvan ook weer hun instructie kunnen verbeteren, of betere lesstof kunnen kiezen (of ontwikkelen), dan ervaren ze het nut ervan.
Voorwaarde daarbij is is dat niet alleen de leerlingen/studenten een lerende houding hebben, maar de leraren – en de teamleiders – zelf ook. Voor Muhammad betekent professionaliteit in het onderwijs dan ook dat leraren zich committeren aan het beroep én aan hun eigen voortdurende ontwikkeling.

Bekwame leraren

Het tweede deel van het boek is geschreven door Sharroky Hollie en zoomt in op de pedagogische aanpak van gezonde scholen. Dat is een responsieve pedagogie, wat volgens Hollie inhoudt dat je als leraren tegemoet komt aan de culturele achtergrond en taal van je leerlingen, om ze vervolgens te leiden naar het hoogst haalbare opleidingsniveau. Dit klinkt als kindgericht onderwijs, waarin de vraag van de lerende het vertrekpunt is, maar is dat niet. Voor Hollie zijn de rol van de leraar en diens didactische kwaliteiten cruciaal. Ze moeten een goed begrip van hoe hun leerlingen (niet) leren combineren met een rijk arsenaal aan instructies en werkvormen: een goede leraar ziet waar leerlingen/studenten afhaken en weet dan de instructie dusdanig aan te passen dat ze weer meekomen.
Responsieve pedagogie is bovendien vooral gericht op het meekrijgen van die leerlingen voor wie het leren moeizamer verloopt. Hollie kiest er dan ook bewust voor om de term die daar doorgaans voor wordt gebruikt, onderpresteerders (underachievers) te vervangen door onderbedienden (underserved). Hij wil daarmee uitdrukken dat als een leerling of student niet kan meekomen, de leraren dat niet moeten wijten aan diens achtergrond of opvoeding, maar zich dat moeten aantrekken en de verantwoordelijkheid moeten nemen om het uiterste te doen om ervoor te zorgen dat die wel kan meekomen.

Bezield leiding geven aan bekwame leraren

Beide delen van het boek zijn uitermate interessant en relevant voor scholen die een gezonde, impactvolle leeromgeving willen creëren. Mijn voornaamste punt van kritiek is dat de twee delen desondanks nauwelijks op één lijn liggen. In het tweede deel van het boek spreekt Holle soms over leraren als individuen die redelijk autonoom hun eigen pedagogische keuzes bepalen. Afgezien van enkele reflectieve vragen aan het einde van de hoofdstukken in het tweede deel, heeft hij het weinig tot niet over responsieve pedagogie als een gezamenlijke inspanning. Dat is merkwaardig, juist gezien het sterke eerste deel waarin Muhammad overtuigend uiteenzet waarom het van belang is dat een lerarenteam gezamenlijk keuzes maakt in pedagogische en didactische benaderingen. In feite ontbreekt een verbindend hoofdstuk waarin beide auteurs samen bespreken hoe de samenwerkingscultuur tot uitdrukking komt in de responsieve pedagogische aanpak van een geheel team. Nu is het aan de lezer om te bedenken waarom deze twee delen samen één publicatie vormen: omdat gezonde scholen bestaan uit professionals die gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor responsief onderwijs dat ertoe leidt dat alle leerlingen leren.

#DeZinVanHetBoek

Uit elk boek dat ik lees, kies ik de zin van die mij het meest treft en die voor mij de zin van dat boek uitdrukt. Uit dit boek is dat deze: ”a staff has to be willing to become “students of its students” and embrace professional scholarship.’

Meer lezen

Anthony Muhammad & Sharroky Hollie (2011) – The Will to Lead,The Skill to Teach. Transforming Schools at Every Level. Bloomington: Solution Tree

Goede leraren geven les in teams met goede managers – Recensie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *